Osmanlı Sarayları

[coders]

Osmanlı Sarayları Osmanlı devleti büyüdükçe hükümdarların oturdukları saraylar da tabiî olarak devletin büyüklüğüyle mütenasip bir tarzda genişlemiş ve ihtişamı artmıştı ; ilk Osmanlı sarayı mütevazı olarak Bursdda. bulunup daha sonra Edirne'de mükellef olarak saraylar yapılmıştı; İstanbul'un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmed tarafından şehrin ortasında ( Bayezid'te ) yaptırılıp daha sonraları Eski saray adı verilen saray beğenilmiyerek Marmara ile Haliç arasında bulunan çıkıntılı tepe üzerine yeni bir saray y



O smanlı devleti büyüdükçe hükümdarların oturdukları saraylar da tabiî olarak devletin büyüklüğüyle mütenasip bir tarzda genişlemiş ve ihtişamı artmıştı ; ilk Osmanlı sarayı mütevazı olarak Bursdda. bulunup daha sonra Edirne'de mükellef olarak saraylar yapılmıştı; İstanbul'un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmed tarafından şehrin ortasında ( Bayezid'te ) yaptırılıp daha sonraları Eski saray adı verilen saray beğenilmiyerek Marmara ile Haliç arasında bulunan çıkıntılı tepe üzerine yeni bir saray yaptırılmıştır. İşte bundan sonra Osmanlı hükümdarları surla çevrili olan bu sarayda oturup bir çok ilâvelerle burasını büyütmüşler ve süslemişlerdir. Osmanlı pâdişâhları bazan Edirne sarayında da oturmak suretiyle burasını ihmal etmediklerinden XVIII. yüzyılın ilk yarısına kadar burası da İstanbul sarayının örneği olarak mevcudiyetini muhafaza etmiştir.



İstanbul Sarayının Taksimatı



Yeni saray ve daha sonra Topkapısarayı adını alan istanbul sarayı padişahın ailesine mahsus dairelerle harem-i hümâyun denilen Enderun ve dış hizmet ile alâkalı olarak Bîrun ismiyle üç kısımdan mürekkepti. Sarayın Bab-ı hümâyun denilen Ayasofya camii karşısındaki en dış kapısiyle daha içerideki Orta kapı arasına Birinci yer ve Orta kapı ile Bâb-üs-saâde veya Akağalar kapısı arasındaki avluya İkinci yer veya Alay meydanı ve Bab-üs-saâde'den içerideki Üçüncü yer'e de Enderun veya Harem-i hümâyun denilirdi. Devlet işleri görülen ve divan-ı hümâyun denilen bakanlar heyetinin toplandığı yer sarayın ikinci yeri olan alay meydanının solunda idi; burada hazine defterhâne ve maliye kayıtlarını hâvi mahaller vardı.



Sarayın birinci avlusunda yani Bâb-ı hümâyun ile orta-kapı arasında Bîrun erkânı denilen saraya mensup vazife sahiplerinin daireleri bulunurdu. Sarayın Enderun ve Harem-i hümâyun kısmında başlıca pâdişâhın divan heyetini ve elçileri kabul ettiği Arzodası ile mukaddes emanetleri havi Hırka-i saadet dairesi ve pâdişâh ailelerine mahsus dairelerle enderun halkına mahsus oda ve koğuşlar vardı.



Sarayın Bâb-ı hümâyun denilen birinci kapısiyle daha içerideki Orta kapıda kapıcılar kethüdası denilen saray teşrifatçısına bağlı kapıcılar bulunur ve bu iki kapı bunlar tarafından muhafaza edilip Bâb-üs-saâde ismindeki harem-i hümâyuna girilen üçüncü kapıyı da hadım Ak ağalar muhafaza ederlerdi.



Enderun ve İçoğlanları



Sarayın Enderun içeri yani içeri(Harem-i Hümayun) halkı devşirme denilen bazı hrıstiyan tebaadan veya harplerde esir alınıp yetiştirilen gençlerden mürekkebti; bu çocuklar devşirme kanunu mucibince sekiz ile on sekiz yaşları arasında toplanıp ibtida Enderun dışındaki Galatasarayı ibrahim paşa sarayı ve bir aralık iskender çelebi sarayı denilen saraylarla Edirne sarayında tahsil ve terbiye görüp İslâm ve Türk âdet ve an'anelerini öğrendikten sonra enderundaki ihtiyaca ve kıdemlerine göre Yeni saraydaki büyük ve küçük odalara verilirler ve bu odalarda da tahsil görüp saray adab ve erkânını öğrendikten sonra istidat ve liyakatlerine göre Seferli Kiler ve Hazine odalarından birisine çıkarılırlar ve buraya ait hizmet ve vazifeleri görürlerdi. Bundan sonra en mümtaz oda olan Hasoda gelirdi; kiler ve hazine odasındaki eskiler yani kıdemlilerin seçmeleri münhal vukuunda buraya verilirler ve yahut vakitleri gelince Kapıkulu süvarisi olarak dışarı çıkarılırlardı.



Gerek saray dışındaki saraylardan (Edirne Galata İbrahim Paşa İskender Çelebi sarayları) ve gerek Enderun'daki küçük büyük odalarla kiler ve hazine odalarından yaşları müsait olanlar mutlak surette odalarda bırakılma..... çıkma tabiriyle Kapıkulu süvarisi olmak üzere oda derecelerine göre farklı yevmiyelerle saraydan çıkarılırlardı.