Bel ağrısına karşı, düzenli spor!

[deniz]

Yaşam kalitesini büyük ölçüde düşüren bel ağrıları, kaynağı doğru tespit edilmezse sürekli tekrarlayan bir sağlık sorunu. Bu ağrılarının tedavisi için fizik tedavi uzmanları, boyun, sırt ve bel bölgesini çalıştıran bir egzersiz programı ile tüm omurganın güçlendirilmesini öneriyor. Hastalarının tedavisinde, sporun iyileştirici etkisinden yararlanan Uzman Dr. Cavit Meclisi, bel ağrıları hakkında merak edilenleri anlattı.

En sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biri olan bel ağrıları, çoğu zaman kişinin hareketlerini kısıtlamasına neden oluyor. Oysa ağrı tedavisi, ağrıyan bölgelerin hiç kullanılmaması değil çalıştırılıp güçlendirilmesi temeline dayanmakta. Gerek bel ağrıları, gerekse bel fıtığı vakalarının büyük bir bölümü, fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanları tarafından ameliyatlara gerek kalmadan iyileştirilebiliyor. Bu alandaki başarılı çalışmaları ile tanınan Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Cavit Meclisi, bel ağrısı ve tedavi yöntemleri hakkında bilgiler verdi.

Bel ağrılarının sebepleri nelerdir?

Bacak ağrısı ile birlikte olmadığı zamanlar bel ağrılarının yüzde 90'ı, kısa sürede iyileşebilen ve bel fıtığı olmayan ağrılardır. Bunlar genellikle, spor sırasında veya günlük hayattaki zorlanmalardan kaynaklanır. Ancak, bel ağrılarını omurganın genel yapısı ve hareketleri içinde değerlendirmek gerekir. Omurga ağrılarını genel olarak 3 gruba ayırıyoruz. Birincisi, genellikle yaşam tarzından kaynaklanan ve omurganın hareketlerindeki uyumun bozulduğu duruş bozukluğu grubudur; burada, bazı omurların hareketi normalden az, bazı omurların ise normalden fazladır. İkincisi, yeni başlamış kas, bağlar, eklemler ve disklerin zorlanması veya hasar görmesinden kaynaklanan ağrılardır. Üçüncüsü, uzun süre (aylar ve yıllar) devam eden omurga sorunları zemininde oluşan kireçlenmeler, hareketsiz ya da aşırı hareketli eklemler ve zayıf ya da çok kısa kaslardır.

Bel ve bacak ağrısı birlikte olduğu durumlarda ise bel fıtığı olasılığı yüzde 90 civarındadır. Bel fıtıklarının yüzde 90'ı ise ameliyatsız iyileşir. Dinlenmek, ilaç kullanmak ve mümkünse 2-3 haftada başlanan egzersizlerle sorun çözülür. Ameliyat gerektiren fıtıklar ise ağrının yapılan tedavilere rağmen geçmediği, kaslarda kuvvetsizliğin ilerlediği ve idrar tutmada zorluk olan durumlardır. Bu gerçeklere bakıldığında, bel fıtıklarının yüzde 90'ı fizik tedavi ve rehabilitasyon yaklaşımı ile iyileşebilmektedir.

Bel ağrıları neden tekrarlar?

Bel ağrılarının tekrarlamasının temel sebebi tam tanı konulmamasıdır. Hastalar, genellikle ağrının fıtıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığını öğrenmek ister. Ağrının fıtıktan kaynaklanmadığının öğrenilmesi ne kadar rahatlatıcı olsa da, bel ağrılarının sadece yüzde 10'u
fıtıktan kaynaklandığı için ağrı kaynağı mutlaka belirlenmelidir. Çünkü tam tanı konulmayan vakalarda, bel ağrısı yüzde 60 gibi yüksek bir oranda tekrarlamaktadır. Omurga ağrılarında, tanı koymadaki en önemli silah şüphesiz muayenedir. Bel fıtığı ve diğer ağrı kaynaklarının çoğu muayene ile tespit edilebilir. Muayenede ağrının kaynağı kesin olarak belirlenemiyorsa veya hikaye ve muayenede uyumsuzluklar varsa mutlaka görüntüleme yapmak gerekir.

Bel sağlığı için egzersizin faydası nedir?

Araştırmalar düzenli egzersiz yapanlarda bel ağrılarının daha az görüldüğünü gösteriyor. Düzenli egzersiz kasları kuvvetli ve dayanıklı, eklemleri esnek, omurganın tümünü ve de kalça, bacak kasları ve eklemlerini kuvvetli ve hareketli tutarak omurgayı korur. Aynı pozisyonlarda uzun süre çalışmayı gerektiren işler ve ağır kaldırmanın dönerek kaldırma ile birlikte olduğu işlerde bel ağrısı daha fazla olur. Bu tür işlerde çalışanlar, bel sağlığını korumak için güçlendirici egzersizlerden yararlanabilir.

Bel ağrılarının tedavisinde hangi yöntemler izlenir?

Yeni başlamış, akut diye tanımlanan ağrılarda, vücudun hasarı onarmasını beklemek gerekir. Bunu beklerken, dinlenme ve ilaçlar iyileşmeyi hızlandırır. Bu aşamadan sonra kişi aşamalı olarak eski hayatına dönmeli. Eski aktivite düzeyine dönme süresini hızlandırmak ve ağrının tekrarlamasını engellemek amacıyla egzersizler verilir. Özellikle 3 aydan daha eski olan ağrılarda, tedavinin temeli egzersizlerle tüm omurgayı uyumlu ve etkin iş görür duruma getirmektir. Amaç, omurganın ve omurga çevresindeki kasların esnek, kuvvetli ve dayanıklı olmasıdır. Eski ağrılarda ise süreç daha uzundur ve neredeyse tüm hastaların bir rehabilitasyon merkezinde tedavisi gerekir. Egzersiz konusundaki bilimsel gelişmeler sayesinde, omurga sorunu olan hastalara önerdiğimiz egzersizler artık daha etkin sonuçlar veriyor. Uzun süredir ağrısı olanların egzersiz programına en az 6 ay devam etmeleri tekrarlama riskini de azaltmakta.

Sürekli ağrı çekenlere, yaşam alışkanlıkları açısından neler önerirsiniz?

Uzun süredenberi bel veya omurga ağrısı olanların yaşam alışkanlıklarını tekrar gözden geçirmeli. Sürekli aynı pozisyonlarda çalışmak, hep aynı yönde ağır kaldırmak ve egzersiz yapmamak ağrılara zemin hazırlar. Tekrarlayan omurga ağrıları olanların, tüm omurgayı içine alan egzersizler yapması faydalı olacaktır. Yani, bel, boyun ve sırtı çalıştıran egzersizler olmalı. Günlük hayatı engelleyen ağrılarda ise kişinin fizik ve egzersiz programına katılması şarttır. Burada verilen eğitimden sonra egzersiz programına devam edilmeli. Ağrı günlük aktiviteleri engelleyecek düzeyde değilse, fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının tanısından sonra vereceği ev egzersizleri ya da temel düzeyden başlayan yoga ve pilates gibi sporlar evde
yapılabilir.

Bel Sağlığı Deyince…

* Bacak ağrısı eşlik etmiyorsa, bel ağrılarının %90'ının sebebi bel fıtığı değildir.

* Düzenli egzersiz yapanlarda, bel ağrıları daha seyrek görülmektedir.

* Şişman kişilerde, kilo vermekle ağrılarda belirgin azalma olmaz.

* Kaynağı belirlenmeyen bel ağrıları, tekrarlayacaktır.

* Üç aydan uzun süren omurga ağrılarının neredeyse tümünde, tanı emar veya tomografide görünen sorundan değil, omurga işlevlerinin yetersizliğinden kaynaklanır.

* Bel fıtıklarının yüzde 90’ı ameliyatsız tedavi edilebilmektedir.